Saturday, February 04, 2006

ساقي نامه


بيا ساقي از خنب ِ دهقان ِ پير1
از آن صافي ِ ناب ِ آتشْ ضمير
از آن كاو به جامي بَرَد هوش ِ من
شود هستي ِ من فراموش ِ من
از آن آب ِ پاكيْ فزاي ِ مغان
از آن يادگار ِ صفاي ِ مغان
از آن كاو برآرد ز عقلم دمار
رها سازدم زين عذاب ِ خمار
به من ده كه تا بر پرم زين قفس
زنم در هواي ِ جنون يك نفس
چنان نيست گردم ، به مستي درون
كه گردم تهي از چه و چند و چون
نگه باز گيرم ازين تنگنا
برويد مرا بال‌هاي ِ رها
ز محنتْ سرايي كه اين دم مراست
كزو جان به هر لحظه بسيار كاست
سفر سازم و سوي ِ آنجا شوم
بدان سرزمين ِ دلْ آرا شوم
بدان جا كه زين پيش بودم قرار
بدان مينوي ِ با هزاران نگار
بدان كشور ِ نيكي و فرّهي
كه بود از غم و تيرگي‌ها تهي
كه تا ياد آيد كه من چون بُدَم
نه اين‌سان به زندان ِ اكنون بُدَم
همه سر به سر خرّمي بود و ناز
ابا نغزتر نقش ِ مينوْ طراز
به سر بر مرا سايه‌ي ِ شاه بود
نه اين‌سان بدي را به من راه بود
مرا كشور آيين ِ شاهانه داشت
به سينه درون خرّمي خانه داشت
به جاي ِ همه اين عزاهاي ِ شوم
به مزگت درون ، اين نواهاي ِ شوم
به جز جشن و شادي به دنيا نبود
خبر زين نبهره نواها نبود
همه جشن بود و سرور و سرود
خوشي بر غم ِ تيره پيروز بود
شه ِ دادگستر نشسته به تخت
فروزان ز هر سوي خورشيد ِ بخت
نگه‌دار ِ بيدار ِ اين شارسان
همي بود چون گلّه‌ها را شبان
ز پتياره گرگان نبودي خبر
نه زين ذلّت و تيره‌روزي اثر
ز نيكي سخن بود و آيين ِ مهر
به گفتار ِ پيغمبر ِ نيكْ ‌چهر
فروزنده‌ي ِ آتش ِ جاودان
پيامْ آور ِ شادمانيّ ِ جان
« خجستهْ پي و نام ِ او زردهُشت
كه اهريمن ِ بدكنش را بكشت »2
به نام ِ نكويش هزاران درود
كه اومان ره ِ نيكْ بختي گشود
بُوَد آبْ‌خورد ِ خرد ، نام ِ او
كه گيهان بُوَد مست ، از جام ِ او
چكادي است انديشه‌اش ، تابناك
بلنديْ فزاي ِ روان‌هاي ِ پاك
...
كنون زانْ همه ، هيچ در دست نيست
از آن باده ديگر كسي مست نيست
ز ايران ، همين نام مانده‌ست و بس
درو اهرمن كام رانده‌ست و بس
يكي زشت كابوس ِ شوم و سياه
شده چيره بر كشور ِ مهر و ماه
بسي اهرمنْ‌خوي ِ دُژخيم ِ پست
ز خون ِ دل ِ مردمان گشته مست
« بريزند خون از پي ِ خواسته
شده روزگار ِ كسان كاسته »3
كجا شادي اندر دلي بنگرند
به تيغ ِ ستم ، سينه‌ها بردرند
تباهي‌ست آيين و هنجارشان
ستم شرم دارد ز كردارشان
٭ ٭
بيا ساقي از روشنايي بگو
غريبي مكن ، زآشنايي بگو
بيا آبياريّ ِ فرياد كن
دلم را دگرباره آباد كن
بده مي ، مي ِ سالْ‌خورد ِ جوان
كه دل را دهد روشني و توان
به فرسودگان ِ غم ِ روزگار
بده باده از رنگ و بوي ِ بهار
كه سرسبز گردد سراپاي ِ جان
دمد نغمه‌ي ِ شادي از ناي ِ جان
پرستندگانيم و اهل ِ نياز
به شاديّ ِ اين روز ، با ما بساز
دلت باد با شادماني قرين
كه خرداد روز آمد و فرودين
يكي زادْ روز است بس تابناك
خجسته همي باد اين روز ِ پاك
جهان تشنه‌ي ِ نور ِ آيين ِ اوست
رهايي ده ِ اين جهان ، دين ِ اوست


تابستان ِ 71 و پنجم فروردين 76


******************
[1] مصرع از نظامي است . البتّه در چاپي از خمسه كه من دارم « خُم » آمده ؛ امّا گُمان مي‌كنم نظامي نيز همين « خُنب » يا « خُمب» گفته باشد !
[2] از گشتاسپ نامه‌ي ِ دقيقي است ( بنگريد به شاهنامه‌ي فردوسي ؛ پادشاهي ِ گشتاسپ )
[3] بيت از فردوسي است ؛ با اين تفاوت كه در مصراع ِ دوّم به جاي ِ « شده » در اصل « شود » است .